Mehmet Kerem DOKSAT

HÜR, SAYGILI VE YAPICI TARTIŞMALARIN MEKÂNI

İLGİNÇ BİR MAKALE: KAZANILMIŞ KİBİR SENDROMU


Mahşer ve İlâhî Mahkeme Günü

Şu makale çok ilginç ve önemli, hem de dört yaşında:

David Owen, Jonathan Davidson (2009) Hubris syndrome: An acquired personality disorder? A study of US Presidents and UK Prime Ministers over the last 100 years. Brain; Volume 132, Issue 5, 1396-1406.

Makalede ABD ve İngiltere’deki (Birleşmiş Krallık denmiş bittabi) başkanlar ve başbakanlar tetkik edilmiş.

Kibir Sendromu olan hastaları gözden geçirmişler.

Özetleyeyim…

***

Teşhis kriterleri olarak şunlar gösterilmiş:

1.Dünyayı, güç kullanımı yoluyla kendini yüceltmek için bir yer olarak görür.

2.Eyleme geçmek için öncelikle kişisel imajını arttırmak eğilimi gösterir.

3.İmajını ve temsilini arttırmak için orantısız özen derecede gösterir;

4.Konuşmasında kendini kutsal bir kişi gibi gösterme ve kendini yüceltme sergiler.

5.Milletinin veya görüşünün kuruluşuilekendinibir tutar;

6.Konuşmasında asalet vurgusu olanbiz” sıfatını kullanır;

7.Aşırı derecede kendinden emin görünür;

8.Başkalarını alenen hor görür;

9. Sadece daha üst bir güce, özellikle Allah’a hesap vereceğini söyler.

10.O İlahî mahkemede haklı olacağına sarsılmaz bir inançla inandığını gösterir.

11.Gerçeklikile temâsını kaybeder;

12.Davranışlarında huzursuzluk, fütursuzluk ve impulsif (fevrice) eylemler sergiler;

13.Ahlâki dürüstlük için maliyet veya sonuç hususlarına dikkatle önem verir,

14.Politika yaparkensomun ve cıvatanın uyumunda” ihmâl ve beceriksizlik gösterir.

***

Tabii ki böylesine sonradan ortaya çıkan kibir ve benzeri davranış sorunlarıyla karakterize tabloların altında pek çok kişisel ve sosyal dinamikler yatar.

Şimdilik bunlara girmeyeceğim.

David Owen ve Jonathan Davidson bu sendromu her ne kadar kendi kültür dünyaları için tanımlamış ve araştırmışlarsa da, bir düşünelim…

   Bizim buralarda buna uyan bir lider tanıyor musunuz?

      Bana âşina gelen birileri var da!

         Sizler de düşünün lûtfen…

            Akılsız Kibirli Padişah sanki!

Mehmet Kerem Doksat – Tarabya -– 16 Haziran 2013 Pazar

Okumaya devam et
  8172 Hits
  1 yorum
8172 Hits
1 yorum

5 BOYUTLU İLİŞKİSEL BİR KİŞİLİK DEĞERLENDİRMESİ

5 BOYUTLU İLİŞKİSEL BİR KİŞİLİK DEĞERLENDİRMESİ


İnsan kişiliğini pek çok açıdan ele alınmış farklı boyutlarda incelenmiştir.

Bu yazımda ise SEVGİLİ, SAYGILI, İLGİLİ, BİLGİLİ, ÖNEMLİ ve YETERLİ kavramları açılarından bir sınıflama ve değerlendirme yapacağım.

SEVGİYİ gerçekten yaşayıp yaşattırabilen insanlar karşılıksız diğerkâmlık (evrimsel psikolojide bunun bir de “karşılıklısı” vardır), sırf iyilik etmiş olmak için iyi davranma özelliklerine sâhiptir. Bunu ahmakça veya arsızca bir şekilde yapılan ilgi toplama, sevgiyi satın alma girişimleriyle karıştırmamak icap eder. Hani “yap bir iyilik, at denize, bâlik bilmezse hâlik bilir” atasözündeki gibi. Buradaki bâlik hece uyumu için balıklar anlamında kullanılır; hâlik ise yaratıcıyı, yâni Tanrı’yı simgeler. Hiç tanımadığınız yaşlı veya sakat bir insana karşıdan karşıya geçmesi için yardım etmek gibi…

SAYGILI insanlar başkasının hakkını gözeten, kendi çıkarları kadar başkalarınınkini de gözeten, görgülü, gelenek ve göreneklere dikkat eden, farklılıkları demokratça karşılayabilen kişilerdir. Kul hakkı yemezler, kimseyi sömürmezler, bir iyilik yaparlarsa bununla övünmezler. Hadlerini bilirler ve kimseyi ne küçük görürler ne de gözlerinde aşırı büyütürler.

BİLGİLİ insanlar daima daha ileriye giden, kendilerini geliştiren ve “bu budur, işte o kadar” diye kestirip atmayan kişilerdir. Meselâ, Mevlânâ (Horasan 1207-1231 Konya) ile özdeşleşen “Gel, gel ne olursan ol, yine gel / İster kâfir, ister Mecusi, ister puta tapan ol, yine gel / Bizim dergâhımız ümitsizlik dergâhı değildir / Yüz kere tövbeni bozmuş olsan da yine gel” rubâîsi aslında ona değil, pek muhtemelen Ebû Saîd-i Ebü'l-Hayr’a aittir (Türkistan 967-1049). Zannettiğimizin de dışında başka mânâlar taşır ve Farsça kelime oyunlarıyla “gel” derken “pişmanlıkla” anlamında bir kelime kullanarak, çağrısını aslında “İslâm’a gel” olarak yapmıştır. Hz. Mevlânâ bir Hakk âşığıydı belki ama psikopat, hırsız, katliamcı insanlara ahmakça bir çağrı yapmayacak kadar akıllı adamdı; Ebû Saîd-i Ebü'l-Hayr da öyleydi tabii ki.

Böylesine keskin ve değişmez bilgilere sâhip olduğunu zannedenleri en güzel hicveden kişilerin başında Eric Hoffer gelir.

1902 yılında New York’ta Alman Yahudi’si göçmeni bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiş, beş yaşındayken annesini kaybetmiş, altı yaşında bilinmeyen sebeplerden dolayı kör olmuş, on beş yaşında yine bilinmeyen sebeplerle görmeye başlamıştır. Yeniden kör olabilme endişesiyle olabildiğince okumaya çalışır. Hayatı boyunca hiçbir eğitim almaz. Genç bir adamken her iki ebeveynini de kaybeder. Parasızlıkla mücadele eden ve silâhlı kuvvetlere başvurusu tıbbî gerekçelerle reddedilen Hoffer, bir dönem intihara bile kalkışır. Hayata tekrar tutunur, işportada meyve satıcılığı, tarlalarda ırgatlık, maden işçiliği, dok işçiliği gibi çeşitli işlerde çalışır. Bu süre zarfında okuduğu Montaigne’nin ünlü Denemeler kitabının etkisinde kalarak kendisi de yazmaya karar verir. Kitle hareketlerinin psikolojik temelleri üzerine kaleme aldığı Kesin İnançlılar kitabı 1951 yılında neşredilir ve milyonlar satar. 1983’te Ronald Reagan tarafından ABD’nin en önemli ve en yüksek sivil nişanı olarak bilinen Presidential Medal of Freedom verilir.1964 yılında Kaliforniya’daki Berkeley Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi’nde danışmanlık görevine başlar ama iş arkadaşlarına hiçbir şey bahsetmeden, rıhtımdaki hamallık görevine de devam etmeyi tercih eder. 1983’de vefat edene kadar da böyle yaşar.

Bilgi asla tükenmeyeceği için, kendine ve bilime saygısı olan insanlar bilgilerini sürekli olarak tazeler ve geliştirirler. Ama çok önemli bir şey var burada, safsataya veya boş inançlara kapılmak ve bunlarla uğraşmak bilgili olmak anlamına gelmez.

İLGİLİ insanlar her konuya yeterince vakit ayıran, emek harcayan, çalışan ve sâhip çıkmanın ne olduğunu bilen kişilerdir. İnsanlara, ilişkilere, dünyada olup bitenlere, mesleklerine ilgiyle yaklaşırlar daima…

ÖNEMLİ insanlar ise sâhip oldukları özellikler, güzellikler ve kişisel, sosyal vasıflar sâyesinde bu etikete hak kazanırlar. Kendini önemli zanneden ama hiç de öyle olmayan megalomanyaklar bu grupta yer almaz.

YETERLİLİK de ancak ortaya konan performansla, liyakatle, sabır ve dikkatle elde edilebilen bir vasıftır. Bâzen gerçek sınavlarda, çoğu zaman da hayatın getirdiği bâdirelerle başa çıkarken kazanılır, güçlenir.

***

Şimdi bâzı kombinasyonlar yapalım:

Sevgili, saygılı ama bilgisiz, dolayısıyla yetersiz bir insan: Onun bunun elinde oyuncak olur, bi’at eder, kulluk kölelik yapar.

Sevgisiz ama bilgili insan: Kendini bir köşeye itilmiş bulur veya baskı ile, hile ile “mış gibi” ilişkiler kurabilir.

Sevgisiz, saygısız, ilgisiz, bilgisiz, yetersiz ama önemli olanlar: Bunlar çok tehlikelidir ve yetkilerini, etkilerini hemen hep kötü amaçla, fitne fesat için kullanırlar. İşçilerinin hakkını vermeden ve fena davranarak şantiyesini yöneten patronlar gibidirler. Müthiş derecede hazımsız ve tahammülsüzdürler. Herkesle didişirler ve kendilerini de dev aynasında görürler. Başka türlü kendilerine dahi tahammül edemezler. Yeterli ve donanımlı insanlardan hiç hazzetmez ve haset ederler. Sadakatten nasipleri yoktur; zamparalık yapmayı, “poz kesmeyi” severler, kabadayı tavırları tipiktir. En tehlikeli insan tipi bunlardır (bu yazdıklarım kadınlar için de geçerlidir)!

Daha bunun gibi pek çok kombinasyon kurabilirsiniz, önce şu şekle bir bakalım; burada ideâl ve mükemmel bir kişilik ve kişiler-arası modeli resmettim.


Şimdi de siz bu çizgilerden birkaçını kesin, yerlerini değiştirin, oklar hâlinde tek veya çift taraflı hâle getirin ve hayâl gücünüzü kullanın.

Okumaya devam et
  4344 Hits
  1 yorum
4344 Hits
1 yorum