Mehmet Kerem DOKSAT

HÜR, SAYGILI VE YAPICI TARTIŞMALARIN MEKÂNI

ÖNÜMÜZDEKİ BEŞ SENENİN PAPATYA FALI


Sağdaki kadın o...

Dün Beyaz Saray’ın bahçesindeki 34 yaşındaki Miriam Carey’in Doğum Sonrası Depresyonu’na ve kendisine gösterilen tepki bir Milât'tır.

Cinnet geçirdiği (cinlerin hışmına uğradığı) zannedilen bu kadıncağız aslında yeni olimpiyat ateşini yakmıştır.

Bir hatırlayalım: Afrikalı Amerikan İngilizcesi (İngilizce: African American Vernacular English, AAVE) ABG’de Afrikalı-Amerikalı toplumun büyük kısmının konuştuğu lisanın adıdır. Kısaca AAVE olarak adlandırılan konuşma tarzına Siyah İngilizce, Siyah Ağzı, Siyah İngilizce Ağzı vs. isimler de verilmektedir. Amerikan İngilizcesinin Afro-Amerikan versiyonu denilebilir. Bâzı Beyaz Amerikalıların da konuşmayı tercih ettiği, belli kuralları olan bir formdur. Bu diyalekti beyaz ABG’liler de iyi konuşabilmektedir.

mbed]

AAVE ilk olarak 16. ve 17. Asır’da ortaya çıkmıştır. Afrika’dan Amerika’ya getirilen siyah renkli köleler ile iletişim kurulması gerektiğinde İngilizce öğrenmeleri sağlanmış, ancak, düzenli bir öğretim sistemi olmamasından dolayı, Britanya İngilizcesinden uzaklaşılmıştır. Sonraki asırlarda ortaya çıkan Amerikan İngilizcesinden de ayrılan AAVE kendine has bir yer edinmiştir.

Afrikalı Amerikalı İngilizcesi, 1996 yılında tekrar popüler olmuş, Oakland, Kaliforniya’daki bâzı eğitimciler siyahî çocuklara AAVE konuşmayı öğretmek ve eğitimi AAVE ile vermek istemişlerdir. Bu eğitimciler kendilerini Ebonics olarak adlandırmıştır. Ebonik terimi ilk kez 1973 yılında siyah psikolog Robert Williams tarafından ortaya atılmış ve 1975 yılında fikirlerini kitaplaştırmıştır. Ebonikler, AAVE’nin standart İngilizceden bağımsızlaşmasının kabul edilmesini, gramer ve tüm kurallarının okullarda ders olarak okutulmasını, derslerin AAVE olarak verilmesini istiyorlardı.

"}[/embed]

Afro-Amerikan İngilizcesinin konuşma tarzı ve vurgulamaları standart İngilizceden çok farklıdır. Gramer kuralları ve kelime dizilimi farklılıklar göstermektedir. 1980'li yıllarda Hip hop müzik AAVE ile yapılmaya başlanmıştır ve bâzı ABG’liler AAVE konuşmayı öğrenmeye çalışsalar da, birçoğu tam mânâsıyla konuşamamaktadır. Ancak kulak alışkanlığına sâhip, kuralları ve vurgulamaları öğrenebilenler iyi konuşabilmektedir.

AAVE’ye verilen bâzı isimler şunlardır: African American Vernacular English (AAVE), African American English, Black English, Black Vernacular, Black English Vernacular (BEV), Black Vernacular English (BVE).

Amerika Başkanı Obama bir zencidir. Mutlaka onun da bir anasının dili vardır. O “yok” dese de mutlaka vardır. Yoksa anasından doğar doğmaz İngilizce ile ağlamadı. Ama maâlesef bugün Amerika’da yaşayan milyonlarca zencinin anadili yoktur. Obama’nın da yoktur. Ne konuşabilirler ne de yazabilirler. Zenciler anadillerini Amerika’da yaşarken akıllarına bile getiremezler… Çünkü şu anda ihtiyaçları yoktur. İngilizce ülke genelinde konuşulup anlaşılabilen üniter yapının temel direği olan tek dildir. Aynen Türkiye’de konuştuğumuz, anlaştığımız ve yazdığımız Türkçe gibi.

Günümüzde hakaret kabul edilerek kullanılmayan “negro” kelimesi Lâtince “niger” (siyah) kelimesinden İspanyolcaya ve Portekizceye geçmiştir. Türkçeye zaman zaman “zenci” olarak tercüme edilse de, Arapça kökenli zenci kelimesi ile negro arasında anlam benzerliği hâricinde bir dilbilimsel ilişki yoktur ve zenci kelimesi hakaret anlamı taşımaz. Bununla birlikte geçmişte siyahî insanları aşağılamak için kullanılmasından dolayı kullanımından kaçınılır.

Amerika’da esâretin lâğvına en son rızâ gösteren eyâletlerden Alabama’nın Montgomery kentinde zencilerin otobüste yerlerini beyazlara vermesi yasalarda yer alıyordu. 1955’te mağaza satıcılığı yapan Rosa Park yoğun bir çalışma günü sonunda evine gideceği otobüsün önünde yer bulmuştu. Sonraki durakta başına bir beyaz adam dikildiğinde şoför “yerini ver” diye Rosa’yı sert bir şekilde ikaz etti. Yorgun zenci kadın “kalkmıyorum, istersen tevkif ettir beni” diye mukabele etti. Şoförün çağırdığı polis beyaza yerini vermeyen siyahî kadını tutukladı. Önce eyâlette sonra ülke basınında protesto gösterileri başladı.

Zencilerin giderek vatandaşlık haklarına sâhip olmasında Rosa Park olayı önemli rol oynadı.

ABG’de sözüm ona özgürlük, serbestînin dik âlâsı vardır. Yahudilere nisbet edercesine Deniz Binbaşısı George Lincoln Rockwell’in 1960'da başkentte Kongre binasına taş atımı mesafede kurduğu Amerikan Nazi Partisi sembolik sayıda üyesine rağmen faâliyettedir. Beyaz ırkın üstünlüğünü savunan, zenci düşmanı Ku Klux Klan cemiyetleri de kırsal kesimde varlığını sürdürür.

Ama yakın geçmişe kadar eskinin zenci köleleri otobüslerde ön koltuklara rahatça oturmaya hâlâ cesaret edemezler. Pazar yerlerinde müzâyede ile köle satın alanlar arasında cumhurbaşkanları da vardır. Amerika'nın Üçüncü Başkanı Thomas Jefferson kölelerinden Sally Hemings ile yatarak altı çocuk sâhibi olmuştur; hayatı boyunca evlerinde, çiftliğinde hep köle kullanmıştır.

Okumaya devam et
  4324 Hits
  0 yorum
4324 Hits
0 yorum